Oprichting
- Toegang tot het beroep: wat houdt het in?
- Welke beroepen zijn gereglementeerd in Wallonië en Brussel?
- Hoe toon je je beroepsbekwaamheid aan?
- Gereglementeerde vrije beroepen
BILLY, de nummer 1 alles-in-één oplossing voor zelfstandigen
Afspraak makenToegang tot het beroep: verplichtingen en stappen voor zelfstandigen
In het kader van de administratieve formaliteiten bij het starten van een onderneming leggen bepaalde sectoren een extra stap op: je moet je beroepsbekwaamheid aantonen voordat je van start kunt gaan. Toegang tot het beroep is een wettelijke voorwaarde die geldt voor specifieke activiteiten, voornamelijk in Wallonië en Brussel. In dit artikel lees je wie dit betreft, hoe je je bekwaamheid aantoont en welke stappen je moet zetten.
- Toegang tot het beroep geldt voor gereglementeerde activiteiten in de voeding, de bouw, de persoonsverzorging en voertuigen;
- In Vlaanderen zijn deze vereisten grotendeels afgeschaft sinds 2018;
- Het bewijs kan worden geleverd via een diploma, beroepservaring of een examen bij de Centrale Jury;
- De verificatie gebeurt bij de inschrijving in de KBO via een ondernemingsloket.
Toegang tot het beroep: wat houdt het in?
Toegang tot het beroep verwijst naar de verplichting om je beroepsbekwaamheid aan te tonen voordat je bepaalde zelfstandige activiteiten mag uitoefenen. Het doel is consumenten te beschermen en de kwaliteit van dienstverlening in gevoelige sectoren te garanderen.
Sinds de zesde staatshervorming is deze bevoegdheid overgedragen aan de gewesten. Elk gewest heeft zijn eigen beleid uitgestippeld, wat zorgt voor belangrijke verschillen naargelang de regio waar je actief bent.
| Regio | Basiskennis bedrijfsbeheer | Sectorspecifieke beroepsbekwaamheid |
|---|---|---|
| Vlaanderen | Afgeschaft sinds 2018 | Grotendeels afgeschaft sinds 2019 |
| Brussels Hoofdstedelijk Gewest | Afgeschaft sinds 2019 | Gehandhaafd voor gereglementeerde beroepen |
| Wallonië | Afgeschaft sinds oktober 2025 | Gehandhaafd voor gereglementeerde beroepen |
À savoir
Sinds 1 oktober 2025 heeft Wallonië de verplichting om basiskennis bedrijfsbeheer aan te tonen bij de start van een zelfstandige activiteit afgeschaft. Deze verplichting bestaat dus in geen enkel gewest meer. De sectorale beroepsbekwaamheidsvereisten blijven echter wel van kracht in Wallonië en Brussel.
Welke beroepen zijn gereglementeerd in Wallonië en Brussel?
De gereglementeerde activiteiten zijn onderverdeeld in vier grote categorieën. Als jouw activiteit in een van deze categorieën valt, moet je je beroepsbekwaamheid aantonen voordat je je kunt inschrijven in de KBO.
Voeding
De betrokken beroepen zijn restaurateur of traiteur-feestorganisator, bakker-banketbakker, slager-charcutier, importeur-exporteur van landbouwproducten en, uitsluitend in Brussel, groothandelaar in vlees.
Bouw en elektrotechniek
Dit is de sector met de meeste gereglementeerde beroepen: ruwbouw, plafonnering, cementering en dekvloer, tegelwerk, dakbedekking en waterdichting, schrijnwerk, glaswerk, verwarming, klimaatregeling, sanitair, elektriciteit en algemene aannemingswerken in bouw en renovatie.
Persoonsverzorging en andere activiteiten
De beroepen van kapper, schoonheidsspecialist, opticien, tandtechnicus en begrafenisondernemer zijn gereglementeerd. De koeltechnieker-installateur eveneens. In Brussel komen daar ook de voetverzorger, de masseur en de stomer-verver bij.
Voertuigen
De verkoop en herstelling van rijwielen, bromfietsen en motorvoertuigen vereist een dubbel bewijs van bekwaamheid: intersectorieel (algemene kennis) en sectoraal (gespecialiseerde kennis).
Tips
Twijfel je over jouw activiteit? Neem contact op met een ondernemingsloket (Acerta, Liantis, UCM, Xerius…). Zij controleren samen met jou of je activiteiten gereglementeerd zijn en of je documenten volstaan. Deze verificatie is inbegrepen in de inschrijvingsprocedure bij de KBO.
Hoe toon je je beroepsbekwaamheid aan?
Er zijn drie manieren om je beroepsbekwaamheid aan te tonen voor de toegang tot het beroep.
Via een diploma of opleiding
In Vlaanderen ligt dit anders. Voor de meeste handels- en ambachtsactiviteiten is een attest van beroepsbekwaamheid niet langer vereist. Wil je een vrij beroep uitoefenen (advocaat, arts,…), dan heb je wel een erkenning nodig van de bevoegde Orde of het Instituut. Meer info via Voorwaarden om te starten | VLAIO.
Via beroepservaring
Heb je geen diploma? Dan kun je je bekwaamheid aantonen via praktijkervaring opgedaan in de afgelopen vijftien jaar:
- 3 jaar ervaring in een hoofdactiviteit of voltijds;
- 5 jaar ervaring in een nevenactiviteit of deeltijds.
Via de Centrale Jury
Beschik je noch over een erkend diploma, noch over de vereiste ervaring? Dan is er een derde optie: een examen afleggen bij de Centrale Jury in Wallonië.
Le jury central : démarches
De Centrale Jury is een Waals orgaan dat examens organiseert waarmee je de vereiste certificaten van beroepsbekwaamheid voor de toegang tot het beroep kunt behalen. Het dekt 21 gereglementeerde activiteiten.
Het examen vindt plaats in aanwezigheid in Namen. Je slaagt wanneer je 50 % behaalt.
Bij een mislukking geldt een minimale wachttijd van drie maanden voordat je het examen voor dezelfde activiteit opnieuw kunt afleggen. Het inschrijvingsgeld bedraagt 35 €. Mis je de oproeping, dan moet je je opnieuw inschrijven en opnieuw betalen.
Gereglementeerde vrije beroepen
De vrije beroepen vormen een aparte categorie. Ze vallen niet onder de gewestelijke reglementering inzake toegang tot het beroep, maar onder een federale wetgeving die specifiek is voor elk vakgebied.
Als advocaat, architect, arts, accountant, notaris of bedrijfsrevisor praktijk uitoefenen vereist het voldoen aan strikte voorwaarden: een erkend diploma, een beroepsstage en een verplichte inschrijving bij de bevoegde orde of het bevoegde instituut. Zonder deze inschrijving is de uitoefening van het beroep onwettig.
Voorbeelden:
Een accountant moet zich inschrijven bij het Instituut van de Accountants en de Belastingconsulenten (ITAA). Hij moet een stage doorlopen en examens afleggen om in eigen naam te kunnen werken.
Een architect moet zich inschrijven bij de Orde van Architecten voordat hij enige opdracht mag uitvoeren.
Een advocaat schrijft zich in bij de balie van zijn gerechtelijk arrondissement.
Je moet deze inschrijvingen afhandelen, los van de formaliteiten bij de KBO. Je kunt ze uitvoeren vóór of parallel met je inschrijving bij de KBO.
Wie controleert de toegang tot het beroep?
Het is het ondernemingsloket dat jouw documenten controleert bij je inschrijving in de KBO. Het nagaat of jouw diploma, opleiding of ervaring voldoende bewijs levert van je bekwaamheid voor de aangegeven activiteit.
Le saviez-vous ?
Niet alleen de bedrijfsleider zelf kan het bewijs van beroepsbekwaamheid leveren. Een derde persoon die verbonden is aan de onderneming kan dit onder bepaalde voorwaarden in zijn of haar plaats doen: een meewerkende echtgenoot, een actieve vennoot of een medewerker met een voldoende contractuele band.
Heb je begeleiding nodig bij je oprichtingsformaliteiten? Maak een (gratis) afspraak met onze experts, zij begeleiden je bij elke stap. 💬
