Curatele-aangifte: btw-verplichtingen bij faillissement

De curatele-aangifte komt aan bod in een specifieke context: het faillissement van een btw-plichtige. Wanneer een rechtbank een faillissementsvonnis uitspreekt, wijst zij een curator aan om de vereffening te beheren. De curator neemt vervolgens alle btw-verplichtingen van de gefailleerde belastingplichtige over, inclusief het indienen van een jaarlijkse samenvattende aangifte via Intervat.

Wat is een curatele-aangifte op het vlak van btw?

De curatele-aangifte is de samenvattende btw-aangifte die de faillissementscurator indient in de plaats van de gefailleerde btw-plichtige. Dit mechanisme steunt op één centraal beginsel: substitutie. Sinds de wet van 30 juli 2018 treedt de curator volledig in de rechten en verplichtingen van de btw-plichtige.

Concreet betekent dit dat de curator instaat voor de facturatie, het bewaren van de boekhoudkundige documenten, het indienen van de aangiften en de betaling van de verschuldigde btw. Het btw-wetboek beschouwt de verrichtingen die de curator stelt als verrichtingen van de gefailleerde zelf. Ze blijven dus onderworpen aan de btw.

Wie moet een curatele-aangifte indienen?

De samenvattende aangifte is niet van toepassing op alle faillissementen. Ze geldt uitsluitend wanneer de gefailleerde btw-plichtige vóór het faillissementsvonnis zelf periodieke btw-aangiften indiende (maandelijks of driemaandelijks).

Om deze voorwaarde te controleren, raadpleegt de curator het platform Intervat in de rubriek “btw-regelingen”. De code “FA” (gefailleerden die normale periodieke aangiften indienen) bevestigt de verplichting om een curatele-aangifte in te dienen. Als de gefailleerde onder een vrijstellingsregeling of de forfaitaire regeling viel, is er geen samenvattende aangifte vereist.

Als daarentegen een arts die vrijgesteld is van btw op grond van artikel 44 van het btw-wetboek failliet gaat, heeft de curator geen verplichting tot het indienen van een samenvattende aangifte.

Wat zijn de indienings- en betalingstermijnen?

De curatele-aangifte volgt een jaarlijkse kalender, die verschilt van die van de klassieke periodieke aangiften. De onderstaande tabel geeft een overzicht van de geldende termijnen.

De betaling gebeurt op een specifiek bankrekeningnummer naargelang de locatie van de gefailleerde: BE42 6792 0034 9254 voor Wallonië en Franstalig Brussel, of BE31 6792 0034 9355 voor Vlaanderen en Nederlandstalig Brussel.

Hoe dien je de aangifte in via Intervat?

De curatele-aangifte moet verplicht elektronisch worden ingediend via Intervat, toegankelijk via het btw-mandaat op het portaal MyMinfin. Er zijn twee methoden beschikbaar: een XML-bestand laden dat door boekhoudsoftware is gegenereerd, of de gegevens rechtstreeks ingeven in de schermen van Intervat. Deze tweede optie is meer aangewezen wanneer het volume aan verrichtingen beperkt is.

De administratie aanvaardt papieren indiening enkel bij bewezen technische problemen. In dat geval neemt de curator contact op met het bevoegde btw-kantoor om een blanco formulier te verkrijgen.

Curatele-aangifte en periodieke aangifte: wat zijn de verschillen?

De curatele-aangifte onderscheidt zich van de klassieke periodieke aangifte op verschillende essentiële punten.

In de eerste plaats verandert de periodiciteit. De periodieke aangifte is maandelijks of driemaandelijks. De curatele-aangifte is jaarlijks en bestrijkt de periode van 1 januari tot 31 december (behalve voor de eerste en laatste periode).

Vervolgens verschilt de indieningstermijn. De periodieke aangifte moet worden ingediend op de 20e van de volgende maand (maandelijks) of de 25e van de maand na het kwartaal (driemaandelijks, vanaf 2025). De curatele-aangifte heeft een vaste deadline op 28 februari.

Daarnaast moet de curator de periodieke aangiften die de gefailleerde vóór het faillissementsvonnis nog niet had ingediend, niet meer indienen. De samenvattende aangifte dekt de volledige periode vanaf de datum van het vonnis.

Ten slotte vindt de stopzetting van de btw-activiteit (formulier 604C) pas plaats bij de afsluiting van het faillissement, en niet bij de opening ervan.

Welke andere btw-verplichtingen heeft de curator?

Naast de samenvattende aangifte heeft de curator nog andere aangifteverplichtingen in het kader van de btw.

De jaarlijkse klantenlisting

De curator moet de listing van de btw-plichtige klanten via Intervat indienen vóór 31 maart van elk jaar. Bij de afsluiting van het faillissement moet de laatste listing worden ingediend binnen de drie maanden na het sluitingsvonnis. Deze listing is verplicht, ook bij afwezigheid van klanten, in de vorm van een “nihil”-listing.

De intracommunautaire opgave

Als de gefailleerde intracommunautaire verrichtingen uitvoerde, moet de curator ook de intracommunautaire opgave via Intervat indienen. De termijn blijft de 20e dag van de maand na het burgerlijk kwartaal. Anders dan bij de klantenlisting is er geen “nihil”-indiening vereist voor de intracommunautaire opgave.

De “nihil”-aangifte

Het is belangrijk te weten dat de curator, ook als hij gedurende de betrokken periode geen enkele verrichting heeft gesteld, verplicht blijft een samenvattende “nihil”-aangifte in te dienen. Het nalaten van deze verplichting stelt hem bloot aan financiële sancties.

Welke sancties gelden bij laattijdige indiening?

De sancties die van toepassing zijn op de curatele-aangifte volgen dezelfde schaal als die voor de periodieke aangiften. Een laattijdige indiening geeft aanleiding tot een boete van 100 € per maand vertraging, met een maximum van 500 €. Het volledig uitblijven van een indiening kost 1.000 € per niet-ingediende aangifte.

Het niet indienen van de jaarlijkse klantenlisting wordt nog zwaarder bestraft, met een boete die kan oplopen tot 3.000 € per ontbrekende lijst.

Deze boetes vormen boedelschulden. Ze verminderen dus rechtstreeks het beschikbare bedrag om de schuldeisers te voldoen.

Een goed bijgehouden boekhouding gedurende de volledige procedure vereenvoudigt het werk van de curator en alle aangifteprocedures.

Sta je voor een faillissementssituatie en heb je aangepaste boekhoudkundige begeleiding nodig? Maak een (gratis) afspraak met onze experts, zij begeleiden je in alle stappen 💬