De fiscaliteit van zelfstandigen en vennootschappen steunt op verschillende pijlers. De btw is er één van de belangrijkste. Of je nu je activiteit opstart of je verplichtingen beter wilt begrijpen, dit artikel loodst je door de grote principes van de belasting over de toegevoegde waarde in België.

Samenvatting
  • Btw is een indirecte verbruiksbelasting, geheven in elke schakel van de economische keten;
  • Er zijn vier tarieven: 0%, 6%, 12% en 21% (standaardtarief);
  • Elke btw-plichtige int de btw namens de Staat en kan de betaalde btw op zijn beroepsaankopen aftrekken;
  • Er bestaan verschillende regelingen: normaal stelsel, vrijstellingsregeling, vrijstelling, enz.;
  • Aan het statuut van btw-plichtige zijn regelmatige aangifteverplichtingen verbonden.

 

Btw: definitie

Btw (belasting over de toegevoegde waarde) is een verbruiksbelasting. Ze wordt uiteindelijk gedragen door de eindverbruiker. Ze wordt stapsgewijs geheven, bij elke transactie in het productie- en distributieproces.

In tegenstelling tot de personenbelasting is btw een indirecte belasting. De zelfstandige of vennootschap betaalt ze niet uit eigen zak: hij int ze bij zijn klanten en draagt ze vervolgens af aan de fiscale administratie.

Onthoud
De btw die je aan je klanten aanrekent, noemt men de verschuldigde btw. Wat je betaalt op je beroepsaankopen, is de aftrekbare btw. Je draagt aan de Staat enkel het verschil tussen beide af.

 

Hoe werkt btw in de praktijk?

Elke schakel in de economische keten rekent btw aan op wat hij verkoopt. Vervolgens trekt hij de btw af die hij op zijn beroepsaankopen heeft betaald. Hij draagt enkel het verschil af aan de Staat.

Voorbeeld

Een zelfstandige graficus koopt software aan voor 121 € inclusief btw (100 € + 21 € btw). Hij factureert een ontwerp aan zijn klant voor 484 € inclusief btw (400 € + 84 € btw). Hij draagt aan de Staat af: 84 € – 21 € = 63 €.

 

Dit mechanisme zorgt ervoor dat de btw niet opstapelt doorheen de keten. De eindverbruiker draagt het volledige bedrag van de belasting en kan ze niet terugvorderen.

 

De vier toepasselijke btw-tarieven

Er bestaan vier btw-tarieven. Welk tarief van toepassing is, hangt af van de aard van het geleverde goed of de dienst.

TariefVoornaamste toepassingsgebied
0 %Periodieke en digitale publicaties onder voorwaarden
6 %Basisbehoeften, voeding, landbouwdiensten, renovatiewerken aan woningen ouder dan 10 jaar
12 %Horeca (exclusief dranken), hotelwezen, sociale huisvesting
21 %Gewoon tarief, van toepassing op alles wat niet onder bovenstaande categorieën valt

 

Het tarief van 21% is het standaardtarief. Als er geen verlaagd tarief van toepassing is op je activiteit, gebruik je dit tarief.

Goed om te weten
Een zelfstandige kan naargelang zijn activiteiten aan verschillende tarieven onderworpen zijn. Een restauranthouder rekent 12% aan voor consumptie ter plaatse en 6% voor afhaalgerechten.

 

Voor wie geldt de btw?

 

Btw-plichtige, vrijgestelde of niet-btw-plichtige: wat is het verschil?

Btw-plichtig is elke persoon die zelfstandig een economische activiteit uitoefent, regelmatig en ongeacht zijn juridische vorm. Dit omvat zelfstandigen als natuurlijk persoon, vennootschappen, vrije beroepen en verenigingen.

 

Er zijn drie grote categorieën van btw-plichtigen:

  • de btw-plichtigen met recht op aftrek: zij rekenen btw aan en vorderen de betaalde btw op hun aankopen terug (handelaars, consultants, architecten, enz.);
  • de vrijgestelde btw-plichtigen: zij passen geen btw toe op hun handelingen en kunnen ze evenmin aftrekken (artsen, kinesitherapeuten, tandartsen, enz.);
  • de gemengde btw-plichtigen: zij oefenen zowel btw-plichtige als vrijgestelde activiteiten uit (bv. een architect die ook lesgeeft).

 

Wat is een niet-btw-plichtige?

Een niet-btw-plichtige is een persoon die geen economische activiteit uitoefent in de zin van de btw-wetgeving. Hij rekent geen btw aan en kan ze niet terugvorderen. Dat is bijvoorbeeld het geval voor een particulier of een vzw voor haar niet-economische activiteiten.

 

De vrijstellingsregeling: een optie voor kleine activiteiten

 

Voor wie is deze regeling bedoeld?

De vrijstellingsregeling laat zelfstandigen wier jaarlijkse omzet niet meer dan 25.000 € bedraagt toe geen btw aan te rekenen aan hun klanten. Het is een vereenvoudigd stelsel, geschikt voor activiteiten met een laag volume.

Onder deze regeling reken je geen btw aan. In ruil kun je de btw op je beroepsaankopen evenmin terugvorderen.

Belangrijk
De drempel voor de vrijstellingsregeling bedraagt 25.000 € jaarlijkse omzet exclusief btw. Als je deze drempel in de loop van het jaar overschrijdt, moet je overstappen naar het normaal stelsel vanaf de volgende maand.

 

Wanneer is het normaal stelsel voordeliger?

Als je aanzienlijke investeringen of hoge beroepskosten hebt en je factureert in B2B, is het normaal stelsel vaak voordeliger. De btw die je op deze aankopen betaalt, is aftrekbaar.

Voorbeeld

Een consultant start zijn activiteit en koopt informaticamateriaal aan voor 3.000 € inclusief btw. Onder het normaal stelsel vordert hij 521 € btw terug. Onder de vrijstellingsregeling is dit bedrag definitief verloren.

 

De aangifteverplichtingen rond btw

 

Welke aangiften moet je indienen?

Als btw-plichtige onder het normaal stelsel moet je periodieke btw-aangiften indienen via de Intervat-toepassing. De frequentie hangt af van je jaarlijkse omzet.

Jaarlijkse omzetAangiftefrequentie
Minder dan 2 500 000 €Driemaandelijks
Meer dan 2 500 000 €Maandelijks

 

Afhankelijk van je situatie komen daar nog andere verplichtingen bij: de jaarlijkse klantenlisting, de intracommunautaire opgave als je werkt met btw-plichtige Europese klanten, of de bijzondere aangifte 629 in bepaalde gevallen.

 

Wanneer moet je je identificeren voor btw?

Voordat je je economische activiteit opstart, moet je je aanmelden bij de btw-administratie via formulier 604A. Je btw-nummer is identiek aan je ondernemingsnummer toegekend door de KBO, voorafgegaan door de letters “BE”.

Wist je dit?
Het Belgische btw-nummer bestaat uit 10 cijfers voorafgegaan door “BE”. Het is identiek aan het ondernemingsnummer.

 

Btw en transacties met het buitenland

 

Hoe werkt de intracommunautaire btw?

Wanneer je goederen of diensten verkoopt aan of aankoopt van een andere lidstaat van de Europese Unie, gelden specifieke regels. Als algemene regel is er geen btw verschuldigd in het land van oorsprong als beide partijen btw-plichtigen zijn. De koper voldoet de btw in zijn eigen land.

Voor dienstverrichtingen tussen twee ondernemingen (B2B) is de btw verschuldigd in het land waar de prestatie plaatsvindt of in het land van de ontvanger, afhankelijk van de localisatieregels.

Voor meer informatie over de regels inzake verlegging van heffing, medecontractant of lokalisatie van prestaties, vind je in specifieke artikels alle nodige details.

 

Inzicht in de btw-regels helpt je kostbare fouten te vermijden en je cashflow te optimaliseren. Wil je je situatie in kaart brengen en de meest geschikte regeling voor je activiteit kiezen? Maak een (gratis) afspraak met onze experts, ze helpen je graag verder 💬