Vrijstelling artikel 44: activiteiten vrijgesteld van BTW

Tussen de verschillende btw-regelingen neemt de vrijstelling van artikel 44 van het BTW-Wetboek een bijzondere plaats in. Anders dan de vrijstellingsregeling of de normale regeling is dit geen keuze: bepaalde activiteiten zijn van rechtswege vrijgesteld. Oefen je een medisch beroep uit, geef je les of werk je in de sociaal-culturele sector, dan ben je hoogstwaarschijnlijk onderworpen aan de vrijstelling van artikel 44.

Wat is de vrijstelling van artikel 44 van het BTW-Wetboek?

Artikel 44 van het BTW-Wetboek somt de van belasting vrijgestelde activiteiten op. Wie deze activiteiten uitoefent, heeft de hoedanigheid van vrijgestelde belastingplichtige. Concreet: je rekent geen btw aan je klanten aan en dient geen periodieke aangifte in.

Daar staat tegenover dat je de btw op je professionele aankopen niet kunt terugvorderen. Dit mechanisme verschilt dus van de normale regeling, waarbij de belastingplichtige btw int en aftrekt. Het verschilt ook van de btw-vrijstellingsregeling, die gebaseerd is op een omzetdrempel en een vrijwillige keuze blijft.

Vrijstelling artikel 44 en btw-vrijstellingsregeling: wat is het verschil?

Beide regelingen lijken op het eerste gezicht tot hetzelfde resultaat te leiden: geen btw aangerekend, geen btw afgetrokken. Toch is de achterliggende logica fundamenteel anders.

Een zelfstandige wiens activiteit vermeld staat in artikel 44 kan niet kiezen voor de normale regeling om de btw op zijn aankopen te recupereren. De vrijstelling is verplicht.

Welke activiteiten zijn vrijgesteld van btw op grond van artikel 44?

Artikel 44 bestrijkt een breed scala aan sectoren. Hieronder vind je de belangrijkste categorieën van betrokken activiteiten.

Medische en paramedische prestaties

Verricht je handelingen met een therapeutisch karakter, dan moet je geen btw toepassen. Om van deze vrijstelling te genieten, moet je wel een erkende beroepsbeoefenaar zijn.

• Arts;
• Tandarts;
• Apotheker;
• Kinesitherapeut;
• Verpleegkundige;
• Diëtist;
• Logopedist;
• Psycholoog;
• …

Sociale prestaties

Erkende instellingen actief in de sociale bijstand, de sociale zekerheid en de bescherming van kinderen en jongeren rekenen geen btw aan op hun diensten.

• Rusthuizen;
• Thuiszorgdiensten;
• Ziekenfondsen;
• Kinderopvang;
• Diensten voor maatschappelijk werk;
• …

Onderwijs

Als leerkracht of leraar die les geeft (onder meer privélessen), moet je geen btw aanrekenen. Deze vrijstelling geldt ook voor advies inzake school- of gezinsoriëntering.

Sport- en culturele activiteiten

Bepaalde culturele activiteiten genieten de btw-vrijstelling, op voorwaarde dat de organisatie niet met winstoogmerk handelt.

• Centra voor lichamelijke opvoeding;
• Musea, dierentuinen en andere culturele sites;
• Uitlenen van boeken, tijdschriften, platen en andere dragers door een bibliotheek;
• Organisatie van theater-, dans- of filmvoorstellingen, tentoonstellingen, concerten en conferenties;
• Prestaties van sprekers, sportbeoefenaars, acteurs, dirigenten, muzikanten en andere artiesten ten behoeve van evenementenorganisatoren;
• Prestaties verricht door een vzw voor haar leden die statutair vastgelegde bijdragen betalen, voor zover dit de concurrentie niet verstoort;
• …

Daarnaast genieten andere verrichtingen de vrijstelling, zelfs in een commerciële context:

• uitgeverscontracten voor literaire of artistieke werken gesloten door auteurs of componisten;
• de terbeschikkingstelling van personeel door religieuze of levensbeschouwelijke instellingen aan ziekenhuizen, onderwijsinstellingen of centra voor maatschappelijk werk, evenals geestelijke bijstand;
• weddenschappen, kansspelen en loterijen, onder bepaalde voorwaarden.

Financiële diensten en verzekeringen

Bankverrichtingen, leningen en beurstransacties zijn vrijgesteld van btw. Hetzelfde geldt voor verzekeringsservices en het beheer van instellingen voor collectieve belegging (ICB’s).

Postdiensten

Bpost en de postdiensten rekenen geen btw aan op de verkoop van postzegels en fiscale zegels, noch op de levering van goederen die nauw verband houden met hun activiteit.

Verhuur van onroerende goederen

De verkoop, verpachting en verhuur van onroerende goederen zijn in principe vrijgesteld van btw. Er bestaan echter uitzonderingen, onder meer voor parkings, opslagplaatsen of de verhuur van industriële gebouwen op optie.

Overige prestaties

Ten slotte zijn er nog meer specifieke btw-vrijstellingen:

• activiteiten georganiseerd door ziekenhuizen, klinieken, centra voor maatschappelijk werk, onderwijsinstellingen, bibliotheken, musea of dierentuinen met het oog op financiële steun, voor zover dit de concurrentie niet verstoort;
• prestaties geleverd aan leden van een zelfstandige groepering van personen die gewoonlijk een vrijgestelde activiteit uitoefenen of die niet de hoedanigheid van belastingplichtige hebben;
• de levering van goederen die nauw verband houden met een vrijgestelde activiteit (bijvoorbeeld een hogeronderwijsinstelling die studentenkamers verhuurt en een kantinedienst aanbiedt);
• de overdracht of concessie van cliënteel verbonden aan een vrijgestelde activiteit (bijvoorbeeld de verkoop van het cliënteel van een verpleegkundige aan een collega).

Welke verplichtingen gelden voor de vrijgestelde belastingplichtige?

Oefen je uitsluitend activiteiten uit die vrijgesteld zijn op grond van artikel 44, dan blijven je administratieve verplichtingen beperkt. Je dient geen periodieke btw-aangifte in en hoeft ook geen jaarlijkse listing van belastingplichtige klanten op te stellen.

Wat de elektronische facturatie betreft, zijn van artikel 44 vrijgestelde handelingen niet onderworpen aan de Peppol-verplichting. Je hoeft dus geen gestructureerde elektronische facturen uit te reiken voor je vrijgestelde prestaties. Ben je niet geïdentificeerd voor de btw, dan ben je evenmin verplicht om facturen via Peppol te ontvangen.

Gemengde belastingplichtige: wanneer een deel van de activiteit vrijgesteld is van btw

Sommige beroepsbeoefenaars combineren een vrijgestelde activiteit met een aan btw onderworpen activiteit. Dat is bijvoorbeeld het geval voor een arts die naast zijn consultaties ook een geneesmiddelendepot uitbaat. Hij wordt dan gemengde belastingplichtige.

De gemengde belastingplichtige past btw uitsluitend toe op het belastbare deel van zijn activiteit. Voor de aftrek van btw op zijn aankopen gebruikt hij een verhoudingsgetal (prorata) dat de verhouding tussen zijn belaste en zijn vrijgestelde handelingen weergeeft.

Artikel 44 van het BTW-Wetboek evolueert: wijzigingen voor bepaalde vrijstellingen

De wetgever schrapt regelmatig beroepen uit het toepassingsgebied van artikel 44. Advocaten verloren hun vrijstelling op 1 januari 2014 en rekenen sindsdien btw aan op hun erelonen. Notarissen en gerechtsdeurwaarders volgden hetzelfde pad.

Hervorming van de medische beroepen in 2022

Op 1 januari 2022 heeft een ingrijpende hervorming de vrijstellingsregels voor de medische en paramedische sector gewijzigd. Sindsdien zijn enkel prestaties met een therapeutisch doel vrijgesteld. Handelingen zonder therapeutisch doel (esthetische chirurgie, tandbleeking, gerechtelijke medische expertise, sportcoaching door een kinesitherapeut) zijn voortaan onderworpen aan 21% btw, ongeacht de beroepsbeoefenaar.

Tegelijk werd het persoonlijke toepassingsgebied van de vrijstelling uitgebreid. Beoefenaars van niet-conventionele beroepen (osteopaten, chiropractors, acupuncturisten) kunnen voortaan van de vrijstelling genieten, op voorwaarde dat ze een adequate opleiding kunnen aantonen en therapeutische zorgen verstrekken.

Deze evoluties tonen aan dat de status van vrijgestelde niet definitief is. De fiscale actualiteit opvolgen blijft onmisbaar om een eventuele regimewijziging te anticiperen, die gevolgen heeft voor de facturatie en de bestaande voorraad.

Heb je twijfels over je statuut als vrijgestelde belastingplichtige of over de gevolgen van een regimewijziging? Maak een (gratis) afspraak met onze experts, zij helpen je graag verder 💬