Rekening 28: financiële vaste activa in het MAR

Binnen de vaste activa van klasse 2 van het MAR neemt rekening 28 een bijzondere plaats in binnen klasse 2. Anders dan materiële of immateriële vaste activa omvatten financiële vaste activa duurzame beleggingen van financiële aard: deelnemingen in andere vennootschappen, langetermijnvorderingen en borgtochten. In dit artikel lees je hoe rekening 28 werkt, welke subrekeningen erbij horen en hoe je deze rekening correct gebruikt in je boekhouding.

Wat is rekening 28 in het MAR?

Rekening 28 stemt overeen met rubriek IV van de Belgische balans, getiteld “Financiële vaste activa”. Ze maakt deel uit van klasse 2 van het MAR, die alle activa omvat met een gebruiksduur van meer dan één jaar.

Een financieel vast actief onderscheidt zich van een gewone geldbelegging door zijn duurzame karakter. De onderneming verwerft deze activa niet om ze snel te verkopen. Ze worden aangehouden om een band met een andere vennootschap te behouden, langetermijninkomsten te ontvangen of de strategische positie te versterken.

Dit onderscheid is belangrijk, omdat de waarderingsregels en de regels inzake waardeverminderingen verschillen naargelang de gekozen categorie.

De gedetailleerde structuur van rekening 28

Rekening 28 is onderverdeeld in drie grote categorieën, naargelang het soort band tussen de onderneming en de entiteiten waarin zij een actief aanhoudt.

Rekeningen 280 en 281: verbonden ondernemingen

Rekening 280 registreert deelnemingen in verbonden ondernemingen, dat wil zeggen vennootschappen waarover de onderneming zeggenschap uitoefent. Dit gaat doorgaans om een meerderheidsdeelneming.

Elke deelneming wordt uitgesplitst in subrekeningen:

• 2800: aanschaffingswaarde;
• 2801: nog niet opgevraagde bedragen (negatief saldo);
• 2808: geboekte meerwaarden;
• 2809: geboekte waardeverminderingen (negatief saldo).

Rekening 281 groepeert de vorderingen op diezelfde verbonden ondernemingen. Het kan gaan om leningen aan een dochteronderneming of duurzame voorschotten in rekening-courant. Daarbinnen worden onderscheiden: vorderingen in rekening (2810), te ontvangen wissels (2811), vastrentende effecten (2812), dubieuze vorderingen (2817) en waardeverminderingen (2819).

Rekeningen 282 en 283: ondernemingen waarmee een deelnemingsverhouding bestaat

Deze categorie betreft vennootschappen waarin de onderneming een significante deelneming aanhoudt, zonder evenwel volledige zeggenschap uit te oefenen. Deze band situeert zich doorgaans tussen 10 % en 50 % van het kapitaal.

Rekening 282 registreert de deelnemingen, met dezelfde subrekeningen als rekening 280 (aanschaffingswaarde, niet-opgevraagde bedragen, meerwaarden, waardeverminderingen). Rekening 283 omvat de vorderingen op deze entiteiten, gestructureerd zoals rekening 281.

Rekeningen 284, 285 en 288: overige financiële vaste activa

Deze derde categorie omvat de langetermijnfinancieringsactiva die niet onder de twee vorige vallen.

• Rekening 284: aandelen en deelbewijzen in vennootschappen waarmee de onderneming een duurzame band wil onderhouden, zonder er een deelneming in strikte zin in aan te houden (doorgaans minder dan 10 % van het kapitaal).
• Rekening 285: overige langetermijnvorderingen, zoals leningen aan derden buiten de kring van verbonden ondernemingen.
• Rekening 288: betaalde borgtochten in contanten. Dit is een rekening die vaak wordt gebruikt door zelfstandigen en vennootschappen die een beroepsruimte huren. De aan de verhuurder betaalde huurwaarborg wordt hier geboekt voor de volledige duur van het huurcontract.

Hoe worden financiële vaste activa gewaardeerd?

Financiële vaste activa worden geboekt tegen hun aanschaffingswaarde. Dit is de effectief betaalde prijs bij aankoop, inclusief kosten. Deze waarde wijzigt niet op basis van marktschommelingen, in tegenstelling tot geldbeleggingen.

Wanneer een waardevermindering boeken?

Een waardevermindering is verplicht wanneer de werkelijke waarde van de deelneming duurzaam lager is dan de boekwaarde. Deze waardedaling wordt beoordeeld rekening houdend met de financiële toestand, de rentabiliteit en de vooruitzichten van de betrokken vennootschap.

Omgekeerd, als de situatie duurzaam verbetert, kan een terugneming van de waardevermindering worden geboekt, zonder evenwel de oorspronkelijke aanschaffingswaarde te overschrijden.

Zijn herwaarderingen mogelijk?

Een meerwaarde kan worden geboekt als de waarde van de deelneming op zekere en duurzame wijze hoger is dan de boekwaarde. Deze herwaardering wordt geboekt op rekening 2808 (geboekte meerwaarden), met als tegenboeking een herwaarderingsmeerwaardereserve (rekening 12).

Rekening 288: de borgtocht in de praktijk

Rekening 288 verdient bijzondere aandacht, omdat ze rechtstreeks van belang is voor veel zelfstandigen en vennootschappen. Wanneer een onderneming een kantoor, atelier of handelspand huurt, vraagt de verhuurder doorgaans een huurwaarborg.

Dit bedrag blijft eigendom van de huurder. Het wordt dan ook aan de activakant van de balans geboekt als financieel vast actief, op rekening 288.

Als de borgtocht op een geblokkeerde rekening op naam van de huurder staat, blijft ze geboekt op rekening 288 zolang het huurcontract niet beëindigd is. Dit bedrag verschijnt dus in de jaarrekening als langetermijnactief.

Rekening 28 en de bijbehorende resultatenrekeningen

Financiële vaste activa genereren opbrengsten en kosten die via klasse 7 en klasse 6 lopen.

Inkomsten uit deelnemingen (zoals ontvangen dividenden van een dochteronderneming) worden geboekt op rekening 750 (opbrengsten uit financiële vaste activa). Geboekte waardeverminderingen lopen via rekening 6601. Terugnemingen van waardeverminderingen worden geboekt op rekening 7601.

Bij vervreemding van een financieel vast actief wordt de gerealiseerde meer- of minwaarde geboekt in de niet-recurrente resultaten (rekeningen 763 of 663).

Heb je vragen over de verwerking van je financiële vaste activa in je boekhouding? Maak een gratis afspraak met onze experts, zij helpen je om je balans correct te structureren 💬