Rekening 22: boeking van gronden en gebouwen

Wanneer een vennootschap een grond of gebouw aankoopt voor haar activiteit, moet ze dit correct opnemen in haar jaarrekening. Rekening 22 gronden en gebouwen is de rubriek van het MAR die alle onroerende vaste activa van de onderneming groepeert. Ze behoort tot klasse 2 van het rekeningenstelsel (vaste activa) en volgt dezelfde logica als de andere rekeningen van deze klasse, uitgelegd in onze gids over klasse 2-rekeningen.

Structuur van rekening 22: gronden en gebouwen

Rekening 22 gronden en gebouwen omvat vier hoofdonderrekeningen.

Elke onderrekening beantwoordt aan een specifieke boekhoudkundige logica. De keuze van de rekening hangt af van de aard van het verworven goed en de mogelijkheid om de grond al dan niet te splitsen.

Rekening 220: de grond alleen

Rekening 220 registreert de onbebouwde gronden waarvan de vennootschap eigenaar is en die voor haar bedrijfsvoering worden gebruikt. Deze rekening omvat ook het grondgedeelte bij de aankoop van een bestaand gebouw.

Een grond slijt niet door de tijd. Hij is dan ook niet afschrijfbaar. Als de grond echter duurzaam en zeker in waarde daalt (vervuiling, wijziging van de stedenbouwkundige bestemming), kan de vennootschap een waardevermindering boeken.

Rekening 221: gebouwen

Rekening 221 groepeert de gebouwen waarvan de vennootschap eigenaar is, afzonderlijk van de grond waarop ze staan. Je vindt er onder meer:

• industriële gebouwen;
• administratieve en commerciële gebouwen;
• andere bedrijfsgebouwen, zoals bijvoorbeeld een verhuurd pand.

De vennootschap schrijft deze goederen af over hun vermoedelijke gebruiksduur. In de praktijk aanvaardt de fiscale administratie doorgaans een periode van 20 tot 33 jaar, afhankelijk van de aard van het gebouw. Bovendien moeten vennootschappen sinds 2020 verplicht de tijdsevenredige afschrijving (prorata temporis) toepassen in het jaar van verwerving.

Bijkomende kosten bij de verwerving

Bijkomende kosten (registratierechten, notarishonoraria, makelaarscommissies) maken deel uit van de kostprijs van het goed. Concreet heeft de vennootschap twee opties:

• ze in het boekjaar van verwerving als kost boeken;
• ze activeren en aan hetzelfde ritme als het gebouw afschrijven.

De tweede optie verdient doorgaans de voorkeur wanneer de bedragen significant zijn. Ze maakt het mogelijk de kost te spreiden over de levensduur van het goed en zo het resultaat van het verwervingsboekjaar te vrijwaren.

Bouw van een gebouw door de vennootschap zelf

Wanneer een vennootschap een gebouw bouwt voor eigen gebruik, bepaalt ze de kostprijs op basis van de grondstoffen, de lonen van het betrokken personeel en de indirecte productiekosten (inclusief afschrijvingen). Ze activeert deze kostprijs vervolgens op rekening 221 via rekening 7200 Geproduceerde vaste activa.

Rekening 222: bebouwde gronden die niet kunnen worden gesplitst

Rekening 222 wordt uitsluitend gebruikt wanneer het niet mogelijk is de waarde van de grond van die van het gebouw te scheiden. Dit is een situatie die zoveel mogelijk moet worden vermeden.

De fiscale administratie weigert immers de afschrijving van het grondgedeelte dat is opgenomen in een niet-gesplitst geheel. Als de vennootschap het geheel zonder onderscheid afschrijft, zal een deel van die afschrijvingen fiscaal niet aftrekbaar zijn.

Bovendien is rekening 222 niet geschikt voor geproduceerde vaste activa. Die hebben enkel betrekking op het gebouw, niet op de grond.

Rekening 223: andere zakelijke rechten op onroerende goederen

Rekening 223 gronden en gebouwen groepeert de zakelijke rechten op onroerende goederen die de vennootschap heeft verworven: vruchtgebruik, recht van opstal, erfpacht, erfdienstbaarheid en blote eigendom.

De vennootschap boekt deze rechten als vaste activa wanneer ze de canons of vergoedingen bij aanvang van het contract bij vooruitbetaling heeft betaald.

Afschrijving van zakelijke rechten

De afschrijvingsduur hangt rechtstreeks af van de duur van het recht:

• als het recht beperkt is in de tijd, schrijft de vennootschap het af over de looptijd ervan (bijvoorbeeld 25 jaar voor een vruchtgebruik van 25 jaar);
• als de duur onbeperkt is (zoals een eeuwigdurende erfdienstbaarheid), kan er geen afschrijving worden geboekt.

Recht van opstal en erfpacht

Het recht van opstal verleent eigendom van gebouwen die zijn opgericht op de grond van een ander, voor een maximale duur van 99 jaar. Het recht van erfpacht verleent het volledig gebruik van een onroerend goed dat toebehoort aan een derde, voor een duur van 15 tot 99 jaar.

In beide gevallen volgt de boekhoudkundige verwerking dezelfde regels als voor vruchtgebruik. Als de opstalhouder echter bestaande gebouwen op de grond verwerft, boekt hij deze op rekening 221 Gebouwen, en niet op rekening 223.

Overzicht van de bewegingen op rekening 22 gronden en gebouwen

Een goed inzicht in rekening 22 gronden en gebouwen helpt je om fiscale correcties door onjuiste afschrijvingen te vermijden.

Beheer je onroerende activa binnen je vennootschap? Onze erkende boekhouders helpen je om je boekhouding correct te structureren. Maak een (gratis) afspraak met onze experts, zij helpen je graag verder 💬