Een vof (vennootschap onder firma) oprichten en beheren: volledige gids 2026

Wil je samenwerken met één of meerdere personen in een eenvoudig kader, zonder minimumkapitaal of tussenkomst van een notaris? De vof, of vennootschap onder firma, is de minst gereguleerde vennootschapsvorm van het Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen (WVV). Ze is bijzonder geschikt voor projecten die steunen op een sterke vertrouwensrelatie tussen vennoten. Deze gids geeft je alle sleutels om een vof te begrijpen, op te richten en te beheren.

Vof: definitie en basisprincipes

De vof, of vennootschap onder firma, is een eenvoudige vennootschap met rechtspersoonlijkheid. Ze wordt geregeld door boek 4 van het Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen (WVV). Het is de vennootschapsvorm die het dichtst aanleunt bij de klassieke maatschap, maar met een eigen vermogen dat losstaat van dat van de vennoten.

Haar voornaamste kenmerk is de hoofdelijke en onbeperkte aansprakelijkheid van alle vennoten. Bij schulden kan elke vennoot aangesproken worden voor het volledige bedrag van de verbintenissen van de vennootschap, niet enkel voor zijn aandeel.

Wat is hoofdelijke en onbeperkte aansprakelijkheid?

Hoofdelijk betekent dat een schuldeiser het volledige bedrag van een schuld kan opeisen bij om het even welke vennoot, zonder eerst langs de vennootschap te moeten gaan. Onbeperkt betekent dat deze aansprakelijkheid niet beperkt is tot de inbreng: de persoonlijke bezittingen van de vennoot (woning, spaargeld, voertuig) kunnen in beslag worden genomen.

⚠️ Het faillissement van de vof leidt automatisch tot het persoonlijk faillissement van alle vennoten. Dit is het grootste risico van deze rechtsvorm, dat je niet mag onderschatten.

Wie kan een vof oprichten?

Een vof vereist minimaal twee vennoten, natuurlijke personen of rechtspersonen. Zij verkrijgen automatisch de hoedanigheid van handelaar. Een eenpersoonsvof is niet mogelijk.

De vof steunt sterk op het intuitu personae: de persoonlijkheid en het onderlinge vertrouwen tussen vennoten staan centraal in haar werking. Aandelen kunnen niet worden overgedragen zonder de unanieme instemming van de andere vennoten.

Een vof oprichten: de belangrijkste stappen

Een vof oprichten is de eenvoudigste en goedkoopste procedure van alle vennootschapsvormen met rechtspersoonlijkheid.

Statuten opstellen via onderhandse akte

De oprichtingsakte van een vof wordt opgesteld als onderhandse akte, zonder tussenkomst van een notaris. Er is geen financieel plan vereist. De statuten bepalen vrij de werkingsregels: verdeling van de winst, beheerbevoegdheden en wijze van besluitvorming.

Standardaard worden alle beslissingen genomen met unanimiteit van de vennoten, tenzij de statuten een andere meerderheid voorzien. Deze regel benadrukt het belang van wederzijds vertrouwen tussen de vennoten.

Inschrijving bij de KBO en administratieve formaliteiten

Nadat de statuten zijn opgesteld, schrijf je de vof in bij de Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO) via een erkend ondernemingsloket. Zo verkrijg je het ondernemingsnummer.

Vervolgens activeer je het btw-nummer bij de FOD Financiën, indien de activiteit btw-plichtig is. Elke vennoot moet zich ook aansluiten bij een sociaal verzekeringsfonds als zelfstandige.

Boekhouding en fiscaliteit van de vof

De vof heeft minder zware boekhoudkundige verplichtingen dan de bv of de nv. Dat is een van haar concrete voordelen.

Welke boekhouding voor een vof?

De vof kan opteren voor een vereenvoudigde boekhouding zolang haar jaarlijkse omzet exclusief btw niet meer dan 500.000 € bedraagt. Dit voordeel deelt ze met de Handelsvennootschap.

Nog een voordeel: de vof is niet verplicht haar jaarrekening neer te leggen bij de Nationale Bank van België, zolang ze bepaalde drempelwaarden niet overschrijdt. Haar financiën blijven dus discreet, in tegenstelling tot de bv of de nv waarvan de jaarrekeningen openbaar toegankelijk zijn.

Hoe wordt de vof belast?

De vof is onderworpen aan de vennootschapsbelasting (Ven.B.) tegen het gewone tarief van 25%. Het verlaagde tarief van 20% op de eerste schijf van 100.000 € winst is van toepassing voor kmo’s die aan de voorwaarden voldoen, met name het uitkeren van een minimumbezoldiging van 50.000 € aan minstens één werkende bestuurder (aanslagjaar 2026).

Vof: welke voordelen voor een ondernemer?

De vof biedt reële troeven in welbepaalde situaties.

Haar eerste kracht is de eenvoud en de lage oprichtingskost. Zonder notaris, zonder minimumkapitaal en zonder financieel plan kan ze binnen enkele dagen worden opgericht voor een paar honderd euro. Het is de goedkoopste vennootschapsvorm om op te zetten.

Vervolgens is de financiële discretie een voordeel voor ondernemers die hun cijfers niet openbaar willen maken. Onder de drempelwaarden is geen neerlegging bij de NBB vereist.

Ten slotte is de statutaire soepelheid volledig: de vennoten organiseren vrij het bestuur, de stemrechten en de winstverdelingg. De vof is bijzonder populair voor samenwerkingen tussen vrije beroepen die samen onder een gemeenschappelijke naam willen werken.

Welke beperkingen moet je kennen?

De voornaamste beperking van de vof is haar onbeperkte en hoofdelijke aansprakelijkheid. Dit is een aanzienlijk risico: je bent aansprakelijk voor de schulden van je vennoot met je persoonlijke bezittingen, ook als jij niet aan de oorsprong van de fout ligt.

Daarnaast is de automatische ontbinding bij vertrek of overlijden van een vennoot een structureel risico. Dit kan echter worden vermeden door een goed opgesteld continuatiebeding in de statuten.

Ten slotte zijn de aandelen niet overdraagbaar zonder unanieme instemming, waardoor elke wijziging in de aandeelhoudersstructuur complex wordt. Een nieuwe vennoot toevoegen of een bestaande laten uittreden vereist de instemming van iedereen.

Vof, Handelsvennootschap of bv: hoe kies je?

De keuze tussen deze drie vormen hangt hoofdzakelijk af van het risiconiveau van je activiteit en de relatie tussen de vennoten.

De vof is geschikt als je activiteit weinig financiële risico’s inhoudt, als je je vennoten volledig vertrouwt en als je de formaliteiten tot een minimum wil beperken. Ze is ideaal voor vrije beroepen die samenwerken onder een gemeenschappelijke naam, of voor een lichte structuur met twee of drie personen.

De Handelsvennootschap is verkieslijk als je een passieve investeerder wil opnemen wiens risico je wil beperken tot zijn inbreng. De bv blijft de referentie wanneer de bescherming van het persoonlijk vermogen een prioriteit is of wanneer je de structuur wil laten groeien.

Onze BILLY-experts kunnen de verschillende opties voor je in kaart brengen en je begeleiden naar de meest geschikte vorm voor jouw project, zonder onaangename verrassingen. Maak een afspraak (gratis) met onze experts, zij begeleiden je bij elke stap van je project 💬