Boekhouding
| Vennootschap
BILLY, de nummer 1 alles-in-één oplossing voor zelfstandigen
Afspraak makenRekening 101: niet-opgevraagd kapitaal, definitie en boekhoudkundige verrichtingen
In het kader van het boekhoudkundig beheer van een vennootschap worden niet alle ingebrachte bijdragen onmiddellijk gestort. Zoals we hebben gezien in ons artikel over rekening 100 – Geplaatst kapitaal, verbinden de vennoten zich ertoe hun inbrengen te volstorten volgens welbepaalde modaliteiten. Hier komt de rekening voor niet-opgevraagd kapitaal in beeld, die boekhoudkundig het deel van het geplaatste maar nog niet door de vennootschap opgevraagde kapitaal bijhoudt.
- Rekening 101 registreert het deel van het geplaatste kapitaal dat de vennootschap nog niet van de aandeelhouders heeft opgevraagd;
- Het betreft een passiefrekening met een debetsaldo, wat ze onderscheidt van de andere rekeningen voor eigen vermogen;
- De raad van bestuur (of het bestuursorgaan) kan dit kapitaal geheel of gedeeltelijk opvragen naargelang de behoeften van de vennootschap;
- Elke kapitaalopvraging geeft aanleiding tot precieze boekhoudkundige verrichtingen tussen rekening 101 en rekening 4100;
- De lijst van aandeelhouders die nog een volstortingsplicht hebben, moet in de bijlagen van de jaarrekening worden opgenomen.
Rekening 101 – niet-opgevraagd kapitaal: definitie en rol in het MAR
De rekening 101 “Niet-opgevraagd kapitaal” behoort tot klasse 1 van het Minimum Algemeen Rekeningenstelsel (MAR). Ze vertegenwoordigt het deel van het geplaatste kapitaal dat de aandeelhouders hebben beloofd in te brengen, maar dat de vennootschap nog niet heeft opgevraagd.
Deze rekening heeft een bijzonder boekhoudkundig kenmerk. Ze wordt aan de passiefzijde van de balans ingeschreven, maar haar saldo is debet. Ze komt dus in mindering op het geplaatste kapitaal (rekening 1000). Deze voorstelling waarborgt de transparantie van de jaarrekening door duidelijk onderscheid te maken tussen het effectief beschikbare kapitaal en het nog te ontvangen kapitaal.
Goed om te weten
Het Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen (WVV) bepaalt dat geldelijke en niet-geldelijke inbrengen bij de oprichting voor minimaal een kwart moeten worden volgestort. Niet-geldelijke inbrengen moeten bovendien binnen de vijf jaar volledig worden volgestort (art. 7:11 WVV).
Rekening 101 wordt enkel gebruikt wanneer een deel van het kapitaal na de oprichting nog niet is opgevraagd. Ze verdwijnt uit de balans zodra het volledige kapitaal is opgevraagd en volgestort.
Boekhoudkundige verrichtingen voor rekening 101: van oprichting tot opvraging
Bij de oprichting van de vennootschap
Neem als voorbeeld een vennootschap met een geplaatst kapitaal van 120.000 € waarvan 100.000 € bij de oprichting wordt volgestort. De resterende 20.000 € zijn nog niet opgevraagd.
De oprichtingsakte wordt eerst geboekt:
| Rekeningnr. | Omschrijving | Debet | Credit |
|---|---|---|---|
| 4100 | Opgevraagd, niet-gestort kapitaal of inbreng | 100 000,00 | |
| 1000 | aan Ingeschreven kapitaal | 100 000,00 | |
| Bewijsstuk: Oprichtingsakte |
Vervolgens wordt de gedeeltelijke volstorting geboekt:
| Rekeningnr. | Omschrijving | Debet | Credit |
|---|---|---|---|
| 5500 | Lopende bankrekening | 70 000,00 | |
| 4891 | aan Ontvangen voorschotten op het kapitaal of op de inbreng | 70 000,00 | |
| Bewijsstuk: Bankattest |
| Rekeningnr. | Omschrijving | Debet | Credit |
|---|---|---|---|
| 4891 | Ontvangen voorschotten op het kapitaal of op de inbreng | 70.000,00 | |
| 4100 | aan Opgeroepen, niet-gestort kapitaal of inbreng | 70.000,00 | |
| Bewijsstuk: Bankattest |
Tot slot wordt het niet-opgevraagde deel afzonderlijk in rekening 101 opgenomen:
| Rekeningnr. | Omschrijving | Debet | Credit |
|---|---|---|---|
| 1010 | Niet-opgevraagd kapitaal | 30 000,00 | |
| 4100 | aan Opgevraagd, niet-gestort kapitaal of inbreng | 30 000,00 | |
| Bewijsstuk: Oprichtingsakte |
Belangrijk om te onthouden
Rekening 101 is een passiefrekening met een debetsaldo. Ze wordt in mindering gebracht op het geplaatste kapitaal in de balansopstelling, zodat elke lezer van de jaarrekening onmiddellijk het verschil ziet tussen het werkelijk volgestorte kapitaal en het nog beloofde kapitaal.
Bij de kapitaalopvraging door de raad van bestuur
Naargelang haar financieringsbehoeften kan de vennootschap het nog niet volgestorte kapitaal geheel of gedeeltelijk opvragen. Het bestuursorgaan neemt deze beslissing via een notulen.
Voorbeeld
De raad van bestuur vraagt de 20.000 € niet-volgestort kapitaal op. De volgende boeking wordt geregistreerd:
| Rekeningnr. | Omschrijving | Debet | Credit |
|---|---|---|---|
| 4100 | Opgevraagd, niet-gestort kapitaal of inbreng | 30 000,00 | |
| 1010 | aan Niet-opgevraagd kapitaal | 30 000,00 | |
| Bewijsstuk: Kapitaalopvraging (notulen RvB van XX/XX/20XX) |
Wanneer de aandeelhouder de fondsen effectief stort:
| Rekeningnr. | Omschrijving | Debet | Credit |
| 5500 | Lopende bankrekening | 30 000,00 | |
| 4891 | aan Ontvangen voorschotten op het kapitaal | 30 000,00 | |
| Bewijsstuk: Bankattest |
| Rekeningnr. | Omschrijving | Debet | Credit |
|---|---|---|---|
| 4891 | Ontvangen voorschotten op het kapitaal | 30 000,00 | |
| 4100 | aan Opgeroepen, niet-gestort kapitaal of inbreng | 30 000,00 | |
| Bewijsstuk: Bankattest |
Nadat deze boekingen zijn geregistreerd, wordt het saldo van rekening 101 op nul gebracht. Het volledige geplaatste kapitaal is nu volgestort.
Wat gebeurt er als een aandeelhouder zijn inbreng niet volstort?
Wanneer een aandeelhouder zijn volstortingsverbintenis niet nakomt, wordt een bijzondere procedure opgestart. In dat geval moeten specifieke boekhoudkundige verrichtingen worden doorgevoerd, maar dat valt buiten het bestek van dit artikel.
Belangrijk
⚠️ De lijst van aandeelhouders die nog een volstortingsplicht hebben, moet verplicht in de bijlagen van de jaarrekening worden opgenomen, overeenkomstig het NBB-schema. Deze verplichting geldt zolang het kapitaal niet volledig is volgestort.
Het is dan ook essentieel om het aandeelhoudersregister up-to-date te houden en de opeenvolgende kapitaalopvragingen nauwkeurig op te volgen.
Overzicht van de bewegingen op de rekening voor niet-opgevraagd kapitaal
De onderstaande tabel geeft een overzicht van de typische bewegingen op rekening 101 – Niet-opgevraagd kapitaal:
| Debet (toenamen) | Credit (afnamen) |
|---|---|
| Niet-opgevraagd gedeelte bij de oprichting | Kapitaaloproep door het bestuursorgaan |
Rekening 101 verdwijnt uit de balans zodra het volledige geplaatste kapitaal door de aandeelhouders is opgevraagd en gestort.
Een goed inzicht in rekening 101 stelt je in staat een heldere en transparante boekhouding te voeren en te voldoen aan de wettelijke verplichtingen inzake kapitaalvolstorting. Voor vragen over de boekhoudkundige verwerking van je kapitaal of de opvolging van kapitaalopvragingen, maak een (gratis) afspraak met onze experts, ze helpen je graag verder 💬
