In het kader van uw jaarrekening is de balans opgedeeld in twee grote delen. Het eerste deel, de activa, omvat alles wat uw onderneming bezit. Inzicht in de structuur ervan helpt u uw activiteit beter te sturen en betekenis te geven aan de cijfers die uw boekhouding produceert.

Samenvatting
  • De activa geven een overzicht van alles wat uw onderneming bezit op een bepaalde datum;
  • ze zijn opgedeeld in vaste activa en vlottende activa;
  • de vaste activa vertegenwoordigen uw duurzame werkmiddelen (materiaal, software, voertuigen);
  • de vlottende activa zijn voortdurend in beweging: voorraden, klantvorderingen, liquiditeiten;
  • de overlopende rekeningen zorgen ervoor dat kosten en opbrengsten aan de juiste periode worden toegerekend.

 

Structuur van de activa: naar toenemende liquiditeit

De activa volgen een schema dat is opgelegd door de Nationale Bank van België (NBB). Dit gestandaardiseerde model vereenvoudigt het lezen en vergelijken van balansen tussen ondernemingen.

De balans aan de activazijde wordt altijd van boven naar beneden gelezen, van de minst liquide naar de meest liquide elementen. Met andere woorden: de eerste posten in de activa vergen meer tijd om in cash te worden omgezet dan de latere posten.

Hier zijn de belangrijkste rubrieken van de activa volgens dit schema:

RubriekBelangrijkste inhoud
Vaste activaImmateriële, materiële en financiële vaste activa
Vlottende activaVoorraden, vorderingen, beleggingen, liquide middelen
Overlopende rekeningenOver te dragen kosten, verkregen opbrengsten

 

De vaste activa: uw duurzame werkmiddelen

De vaste activa bestaan uit immateriële, materiële en financiële vaste activa.

 

Materiële vs. immateriële vaste activa: wat is het verschil?

Materiële vaste activa zijn fysieke goederen. Het gaat om uw computermateriaal, uw bedrijfswagen, uw meubilair of uw machines.

Immateriële vaste activa hebben daarentegen geen fysieke vorm. Hieronder vallen software, octrooien, licenties of ontwikkelingskosten van een applicatie.

Goed om te weten
Oprichtingskosten (zoals kosten voor de oprichting van de vennootschap) kunnen onder bepaalde voorwaarden ook worden opgenomen onder de immateriële vaste activa.

 

Aanschaffingswaarde en nettoboekwaarde: twee verschillende bedragen

In de balans worden de vaste activa opgenomen tegen hun nettoboekwaarde (NBW).

De nettoboekwaarde (NBW) stemt overeen met de aanschaffingswaarde verminderd met de geboekte afschrijvingen.

  • Aanschaffingswaarde: dit is de prijs die bij de aankoop werd betaald, inclusief bijkomende kosten zoals ingebruikstellings- of transportkosten.
  • Geboekte afschrijvingen: deze vertegenwoordigen de kost van de slijtage van het actief.

 

Voorbeeld

Je koopt een computer voor 1.200 € en schrijft die af over 3 jaar. Elk jaar verliest je computer 400 € aan waarde (1.200 / 3). Na 2 jaar bedraagt de nettoboekwaarde nog 400 €. Dat is het bedrag dat in je balans verschijnt.

Aanschaffingswaarde1 200
Geboekte afschrijvingen800 (400 per jaar gedurende 2 jaar)
Netto boekwaarde400

 

Goed om te weten
Hoe ouder een vast actief, hoe dichter de NBW bij nul komt. Een balans met sterk afgeschreven vaste activa kan wijzen op verouderde infrastructuur en een gebrek aan vernieuwing van de werkmiddelen.

 

De vlottende activa: elementen in voortdurende beweging

De vlottende activa omvatten de elementen die regelmatig worden vernieuwd in het kader van uw activiteit. In tegenstelling tot de vaste activa zijn ze niet bestemd om duurzaam in de onderneming te blijven.

 

Goederenvoorraden

Als u producten verkoopt, worden uw fysieke voorraden gewaardeerd in uw balans. Het gaat om de aangekochte maar nog niet verkochte goederen op een bepaalde datum.

De waardering ervan kan een aanzienlijke impact hebben op uw resultaat. Een goed voorraadbeheer vermijdt zowel overwaardering als stockbreuk.

 

Klantvorderingen

Klantvorderingen vertegenwoordigen de bedragen die uw klanten u nog verschuldigd zijn. Ze omvatten de uitgestuurde facturen die op de datum van de balansopmaking nog niet zijn betaald.

Belangrijk
Een klantvordering die langdurig onbetaald blijft, kan aanleiding geven tot een waardevermindering. Deze verrichting heeft een rechtstreekse impact op uw boekhoudkundig resultaat.

 

Geldbeleggingen en liquide middelen: uw liquiditeiten

Kortetermijngeldbeleggingen (kasbons, fondsen, enz.) maken ook deel uit van de vlottende activa. Ze verschillen van de beschikbare middelen, die overeenstemmen met de saldi op uw bankrekeningen en uw kas.

Deze twee rubrieken vormen samen het meest liquide deel van uw balansactiva. Ze worden nauwlettend bekeken bij een financiële analyse of een kredietaanvraag.

 

De overlopende rekeningen: zuiver boekhoudkundige verrichtingen

De overlopende rekeningen zorgen ervoor dat opbrengsten en kosten worden toegerekend aan het boekjaar waarop ze betrekking hebben, ongeacht de betalingsdatum.

Over te dragen kosten zijn uitgaven die vooraf zijn betaald voor een toekomstig boekjaar. Omdat ze geen betrekking hebben op het lopende boekjaar, worden deze kosten geneutraliseerd via een overlopende rekening.

Voorbeeld

Je betaalt in december van jaar N je jaarlijkse beroepsverzekering van 1.200 €. Deze verzekering dekt je voor 12 maanden, van december N tot eind november van jaar N+1. Het gedeelte dat betrekking heeft op de 11 maanden van jaar N+1 (1.100 €) mag niet in je boekhouding van jaar N worden opgenomen. Dat bedrag wordt dan overgedragen: zo vind je 1.100 € terug op de rekening van over te dragen kosten.

 

Toe te rekenen opbrengsten zijn inkomsten die al zijn verworven maar nog niet geboekt. Ze corrigeren het resultaat van het boekjaar opwaarts.

Voorbeeld

Je hebt een prestatie geleverd in december van jaar N, maar je factureert die pas in januari van jaar N+1. Het overeenstemmende bedrag wordt geboekt als toe te rekenen opbrengst, zodat het in je boekhouding van jaar N verschijnt.

 

Deze aanpassingen worden vaak doorgevoerd bij de boekhoudkundige afsluiting. Ze hebben een rechtstreekse impact op het nettoresultaat van uw boekjaar.

 

De activa: te lezen samen met uw passiva

Het lezen van de passiva van uw balans laat u toe te identificeren waar de middelen van uw onderneming vandaan komen. Terwijl het lezen van de activa u helpt begrijpen hoe u die middelen inzet.

Uw balans goed begrijpen is een sleutelcompetentie voor elke zelfstandige die zijn boekhouding met inzicht wil sturen.

 

Wil je je balansactiva analyseren met een professional? Maak een afspraak (gratis) met onze experts, zij helpen je graag verder 💬