Zelfstandig architect worden in België: alle stappen op een rij

Een diploma architectuur behalen is niet voldoende om het beroep als zelfstandige uit te oefenen. Zelfstandig architect worden vereist een welomschreven traject, van je diploma tot de inschrijving in de tabel van de Orde. Dit traject gaat gepaard met specifieke kenmerken die eigen zijn aan dit beroep. Deze gids overloopt stap voor stap alle formaliteiten om vlot van start te gaan.

Stap 1: je diploma behalen en een stagemeester vinden

Een masterdiploma architectuur is de eerste verplichte stap om als zelfstandig architect aan de slag te gaan. Nadat je dit diploma hebt behaald, moet je nog een stage van twee jaar doorlopen voordat je officieel de titel mag dragen. Je kiest vrij je stagemeester uit de architecten die ingeschreven zijn bij de Orde van Architecten en bereid zijn een stagiair te begeleiden.

Stap 2: je inschrijven op de stagiairslijst van de Orde

Nog voor de stage begint, dien je een inschrijvingsaanvraag in op de stagiairslijst van je regionale Raad van de Orde. De stage kan pas starten nadat de provinciale raad deze inschrijving heeft goedgekeurd. Hierbij betaal je een jaarlijkse bijdrage van 110 € in 2026, ten laste van de stagiair zelf.

Eenmaal de stage gestart, vul je maandelijkse roosters en halfjaarlijkse verslagen in om je voortgang te evalueren. Deze periode combineert dan ook vaak prestaties voor de stagemeester met een eigen cliënteel. De Raad van de Orde moet dit eigen cliënteel naast de stage echter wel toestaan.

Stap 3: je inschrijven in de Kruispuntbank van Ondernemingen

Een activiteit als zelfstandig architect opstarten vereist een inschrijving in de Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO). Deze formaliteit geldt voor elke zelfstandige activiteit in België. Omdat het architectenberoep een gereglementeerd beroep is, vraagt het ondernemingsloket een bewijs van inschrijving op de stagiairslijst van de Orde alvorens de bijbehorende activiteitscode te activeren. De inschrijving kost 111,50 € in 2026, en het verkregen ondernemingsnummer verschijnt vervolgens op al je facturen en officiële correspondentie.

Stap 4: een professionele bankrekening openen

Voor een stagiair-architect als natuurlijk persoon is het openen van een professionele bankrekening geen wettelijke verplichting. Toch is het sterk aan te raden. Je privérekening gebruiken voor professionele doeleinden stelt immers de volledige rekening bloot aan controles van de fiscale administratie, en kan ertoe leiden dat bepaalde uitgaven niet als beroepskosten worden aanvaard.

Bij een eventuele overstap naar een vennootschap wordt deze rekening wél verplicht. De notaris kan de oprichting niet afronden zonder een bankattest dat de storting van het kapitaal bevestigt.

Stap 5: aansluiten bij een sociaalverzekeringsfonds

Aansluiting bij een sociaalverzekeringsfonds is verplicht voordat je een activiteit als zelfstandig architect start. De bijdragen bedragen 20,5% van het netto belastbaar inkomen, met een kwartaalminimum van 890,42 € in 2026 voor een zelfstandige in hoofdberoep. Hierbij komen de beheerskosten van het fonds, die schommelen tussen 3 en 4,2% naargelang het gekozen organisme.

Dit minimumbedrag geldt zolang er nog geen referentie-inkomen bestaat. Een regularisatie volgt later, zodra de werkelijke inkomsten bekend zijn. Elk begonnen kwartaal is volledig verschuldigd: soms is het dus beter even te wachten voor je van start gaat, door bijvoorbeeld te beginnen op 1 oktober in plaats van 28 september.

Stap 6: je BTW-stelsel kiezen vóór je begint te factureren

De toepasselijke stelsels voor de stagiair-architect begrijpen

In principe vallen alle prestaties van een architect onder de BTW in België. Een administratieve beslissing uit 1986 voorziet echter een tolerantie voor de stagiair-architect die uitsluitend voor zijn stagemeester werkt. In dat geval kan hij afzien van BTW-identificatie voor deze activiteit. Zonder BTW-identificatie rekent hij geen BTW aan zijn stagemeester aan, maar hij kan de BTW op zijn uitgaven dan ook niet terugvorderen.

Bij BILLY raden we doorgaans aan om van deze tolerantie af te zien en je vrijwillig te identificeren voor BTW vanaf het begin van de stage. Deze inschrijving is neutraal voor de stagemeester, die de gefactureerde BTW sowieso terugkrijgt. Voor de stagiair biedt ze echter het voordeel dat hij de BTW op zijn eigen uitgaven kan terugvorderen, zoals boekhoudkosten, telefoon, computer of auto.

Van zodra je een zelfstandige activiteit uitoefent buiten de stage, wordt BTW-identificatie automatisch verplicht voor al je prestaties. Je kiest dan tussen de vrijstellingsregeling, als je jaarlijkse omzet onder 25.000 € blijft, en de normale regeling.

BTW-identificatie via formulier 604A

De BTW-identificatie verloopt via het formulier 604A, dat je invult in de e604-toepassing op MyMinfin vóór de start van de aan BTW onderworpen activiteit. De stagiair kan deze stap ook uitbesteden aan een erkend ondernemingsloket of aan zijn boekhouder.

Stap 7: in orde zijn met elektronische facturatie via Peppol

Sinds 1 januari 2026 moet elke factuur tussen Belgische BTW-plichtigen via het Peppol-netwerk verlopen. Dit netwerk vereist een gestructureerd formaat voor elke factuur. Een architect die een projectontwikkelaar, aannemer of stagemeester factureert, valt rechtstreeks onder deze verplichting.

Stap 8: de verplichte beroepsverzekeringen afsluiten

Een architect moet zijn beroepsaansprakelijkheid verzekerd hebben vóór hij ook maar één werf aanvat. Deze verplichting vloeit voort uit de wet van 20 februari 1939. Ze steunt ook op de wet van 31 mei 2017 betreffende de tienjarige aansprakelijkheidsverzekering. De tienjarige garantie beschermt de bouwheer gedurende tien jaar na de oplevering van de werken. Ze dekt ernstige gebreken die de stevigheid of de waterdichtheid van het gebouw aantasten.

De wet van 9 mei 2019 voegt een verplichting tot beroepsaansprakelijkheidsverzekering toe voor alle opdrachten van de architect. Zonder deze twee dekkingen kan geen enkele architect wettelijk een opdracht aanvaarden. Andere facultatieve verzekeringen, zoals rechtsbijstand of een verzekering gewaarborgd inkomen, vormen een nuttige aanvulling op deze dekking.

En na de twee jaar stage?

Na het behalen van het stagecertificaat vraagt de architect zijn inschrijving in de tabel van de Orde aan via het platform ArchiOnWeb. Deze inschrijving is een voorwaarde om de titel van architect te mogen dragen en opdrachten uit te voeren waarvoor zijn wettelijke tussenkomst vereist is. Hierbij betaal je een jaarlijkse bijdrage van 495 € in 2026, wat meer is dan tijdens de stageperiode.

Een eventuele overstap naar een vennootschap anticiperen

Eenmaal de activiteit gestabiliseerd is, overwegen veel zelfstandige architecten de overstap naar een vennootschap. Deze structuurwijziging beschermt het persoonlijk vermogen beter en vergemakkelijkt op termijn de overdracht van het kantoor. Sinds de wet van 15 februari 2006 kan een zogenaamde Laruell-vennootschap zelf worden ingeschreven in de tabel van de Orde. Dit vereist wel dat 60% van de aandelen in handen zijn van ingeschreven architecten.

Een stagiair-architect kan geen vennootschap oprichten of zich daarin associëren, tenzij zijn stagemeester er deel van uitmaakt. De grote meerderheid van de architecten start dan ook als eenmanszaak, totdat hun inkomsten gestabiliseerd zijn. De overstap naar een vennootschap wordt pas relevant wanneer de activiteit en het cliënteel goed uitgebouwd zijn.

Enkele optimalisaties bij de start van je activiteit

Verschillende hefbomen laten toe om de fiscaliteit van de eerste maanden als zelfstandig architect te verlichten.

De betaling van de sociale bijdragen van het eerste kwartaal uitstellen

Een architect die eind het jaar start, ontvangt doorgaans slechts inkomsten over een paar maanden. Dit beperkte inkomen blijft vaak lager dan de belastingvrije som, waardoor de onmiddellijke betaling van bijdragen fiscaal weinig zinvol is dat jaar. De betaling uitstellen naar het volgende kwartaal laat toe die bijdragen het jaar nadien af te trekken, wanneer de inkomsten hoger zijn en de aftrek voordeliger uitvalt. Deze mogelijkheid staat alleen open als je vóór de start van je activiteit bij je sociaalverzekeringsfonds was aangesloten.

Het belastingkrediet voor lage inkomens activeren

Er bestaat een terugbetaalbaar belastingkrediet voor beroepsinkomsten tussen 6.100 € en 26.380 €. Onder deze drempel wordt echter geen krediet toegekend. Een stagiair-architect wiens winst net onder deze drempel ligt, kan hier baat bij hebben. Hij vermijdt dan al zijn werkelijke beroepskosten aan te geven.

Nagaan of je in aanmerking komt voor opstartpremies

Bepaalde regionale premies verlichten financieel de start van je activiteit. In het Waals Gewest kan de Airbag-premie oplopen tot 12.500 €. Ze vereist echter een begeleiding door een ondernemingscoach of een diploma bedrijfsbeheer. In Brussel bedraagt de Actiris-premie 4.000 € voor werkzoekenden die als zelfstandige starten.

Zelfstandig architect worden in België volgt dus een duidelijk afgebakend traject, van je diploma tot de inschrijving in de tabel van de Orde. Hulp nodig bij de start van je activiteit? Maak een (gratis) afspraak met onze experten, zij helpen je graag verder 💬