Het beroep van advocaat combineert strenge deontologische regels met een eigen boekhoudkundige aanpak. Of je nu stagiair bent, zelfstandig advocaat als natuurlijk persoon, of vennoot in een kantoor, jouw administratieve situatie verschilt van die van andere vrije beroepen. Zoals bij elk zelfstandig beroep gelden voor de advocaat specifieke fiscale regels die evolueren doorheen de loopbaan. Deze gids zet de belangrijkste bijzonderheden op een rij.

Samenvatting
  • Het beroep van advocaat brengt deontologische verplichtingen mee vanaf het begin van de stage;
  • De keuze van statuut (natuurlijk persoon of vennootschap) beïnvloedt de fiscaliteit en de aansprakelijkheid;
  • De advocaat rekent doorgaans btw aan op zijn prestaties, met enkele specifieke uitzonderingen;
  • BJB-vergoedingen vallen onder een bijzonder belastingregime;
  • Bepaalde kosten en verzekeringen zijn eigen aan dit gereglementeerd beroep.

 

Starten als zelfstandig advocaat: de belangrijkste stappen

Zelfstandig advocaat worden vereist eerst het behalen van de beroepsopleiding van de Orde van Vlaamse Balie (OVB) en inschrijving aan de balie, gevolgd door registratie bij de Kruispuntbank van Ondernemingen. Daarna sluit je je aan bij een sociaal verzekeringsfonds en vraag je een btw-identificatie aan, vooraleer je je eerste prestaties factureert.

 

Deontologie: verplichtingen eigen aan het beroep van advocaat

Het beroep van advocaat wordt omgeven door strikte deontologische regels, vanaf de stage en gedurende de hele loopbaan. Die regels betreffen onder meer het beroepsgeheim, derdenrekeningen en de omgang met confraters, en beïnvloeden rechtstreeks bepaalde boekhoudkundige keuzes.

Goed om te weten
Gelden die aan cliënten toebehoren, moeten verplicht via een derdenrekening lopen, los van de beroepsrekening van de advocaat. Deze verplichting geldt bij geen enkel ander vrij beroep op dezelfde manier.

 

Welk statuut kies je als advocaat?

Een advocaat kan actief zijn als natuurlijk persoon, in een associatie of binnen een advocatenvennootschap. De overstap naar een vennootschap wordt vaak interessant wanneer de inkomsten stijgen, omdat dit een lagere belastingdruk en een eenvoudigere overdracht van het kantoor mogelijk maakt.

Deze keuze hangt ook af van de manier van werken: een advocaat-vennoot factureert aan het kantoor, terwijl een zelfstandige advocaat rechtstreeks factureert aan zijn cliënten.

 

Erelonen, facturatie en btw: de regels voor de advocaat

Sinds 2014 zijn de prestaties van advocaten onderworpen aan btw. Er bestaan echter verschillende regimes naast elkaar, afhankelijk van jouw situatie: van het normale stelsel tot de vrijstellingsregeling voor kleine omzetten.

Btw-regelingBetreft voornamelijk
NormaalDe meerderheid van de zelfstandige advocaten
Self-billingMeewerkende advocaten of stagiairs
VrijstellingAan btw onderworpen prestaties van minder dan 25.000 € per jaar
GemengdAdvocaten die zowel aan btw onderworpen als vrijgestelde prestaties combineren

Het vragen van provisies voor of tijdens een opdracht is ook een gangbare praktijk bij advocaten, met eigen btw- en boekhoudregels die afwijken van de klassieke facturatie.

 

BJB-vergoedingen: een specifiek inkomen voor de advocaat

Een advocaat die optreedt in het kader van de tweedelijnsjuridische bijstand (BJB) ontvangt een vergoeding berekend op basis van een puntensysteem. De puntwaarde wordt jaarlijks vastgesteld door de bevoegde autoriteiten, en deze vergoedingen worden gefactureerd met 0% btw. Onder bepaalde voorwaarden kunnen deze vergoedingen bovendien worden belast als achterstallige erelonen in de personenbelasting.

 

Auteursrechten: een regime dat soms van toepassing is op de advocaat

Sommige advocaten oefenen ook activiteiten uit zoals opleiding, redactie of conferenties. Deze activiteiten kunnen, onder strikte voorwaarden en geval per geval, aanleiding geven tot het fiscaal regime van de auteursrechten.

⚠️ Deze toepassing blijft echter uitzonderlijk en geldt niet voor klassieke juridische prestaties.

 

Verzekeringen en permanente vorming: verplichtingen die je niet mag verwaarlozen

De verzekering beroepsaansprakelijkheid is verplicht voor elke zelfstandige advocaat. Andere verzekeringen, zoals de verzekering gewaarborgd inkomen of een overlijdensverzekering, zijn facultatief maar worden aanbevolen afhankelijk van de persoonlijke situatie.

Het beroep verplicht ook tot het regelmatig volgen van permanente vorming, op straffe van tuchtrechtelijke sancties.

 

Aftrekbare kosten en beheerstools: optimaliseer de boekhouding als advocaat

De zelfstandige advocaat kan verschillende beroepsspecifieke kosten aftrekken, zoals de bijdrage aan de balie, de toga of de dossierbeheerssoftware, naast de klassieke beroepskosten.

 

Nood aan begeleiding op maat van jouw beroep als advocaat? Maak een afspraak (gratis) met onze experts, zij helpen je graag verder 💬